اتفاق دارند بر اينكه پنج سوگند است از خداى تعالى ، و بيشترشان گفته‌اند جواب قسم حذف شده ، و تقدير كلام « اقسم بالنازعات و اقسم بالناشطات . . . » است ، و معنايش اين است كه من به اين نامبرده ها سوگند مىخورم كه شما بطور يقين مبعوث خواهيد شد . « و النازعات غرقا » - بعضى « 1 » گفته‌اند : مراد از نازعات فرشتگانى هستند كه جان مردم را هنگام مردن نزع مىكنند و از اجساد بيرون مىكشند ، و كلمه « غرقا » مصدرى است كه چون زوايدش حذف شده مطلب را بيشتر تاكيد مىكند ، و تقدير آن « و النازعات اغراقا و تشديدا فى النزع » است ، يعنى سوگند مىخورم به فرشتگانى كه در كندن جانها از بدنها اغراق مىكنند ، و به سختى آن را مىكنند . بعضى « 2 » ديگر گفته‌اند : مراد از آن ، ملائكه اى هستند كه ارواح كفار را از بدنهايشان با شدت مىكنند . بعضى « 3 » ديگر گفته‌اند : اصلا منظور از نازعات خود مرگ است ، چون مرگ است كه ارواح را از بدنها بطور كامل بيرون مىكشد . بعضى « 4 » هم گفته‌اند : مراد از نازعات ، ستارگان سيارى هستند كه از افقى كنده مىشوند و در افقى ديگر طلوع مىكنند ، و معنايش اين است كه سوگند مىخورم به سيارگان كه از مطلع خود طلوع نموده ، در مغربهاى خود غروب مىكنند . و بعضى « 5 » گفته‌اند : مراد از آن ، كمانها است كه تير را با كشيدن زه تا آنجا كه جا دارد از جاى خود كنده ، به طرف دشمن پرتاب مىكند . و بنا بر اين سوگند به تير و كمان مجاهدين در راه خدا ، و يا به خود مجاهدين است . بعضى « 6 » ديگر گفته‌اند : مراد از آن ، وحشىها هستند كه بسوى دشتهاى سبز مىروند . * ( « وَالنَّاشِطاتِ نَشْطاً » ) * - كلمه « نشط » به معناى جذب ، و نيز خروج و اخراج به ملايمت و سهولت است ، و نيز به معناى گره گشايى است . بعضى از مفسرين گفته‌اند : مراد از « ناشطات » ملائكه اى هستند كه ارواح را از اجساد بيرون مىكشند . بعضى « 7 » ديگر گفته‌اند : مراد ملائكه مخصوص هستند كه مامور گرفتن جانهاى مؤمنين از اجسادشان به رفق و سهولتند ، هم چنان كه مراد از جمله قبلى ملائكه اى هستند كه جانهاى كفار را با شدت از اجساد آنان

--> ( 1 و 2 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 23 . ( 3 و 4 و 5 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 429 . ( 6 ) تفسير قرطبى ، ج 19 ، ص 191 . ( 7 ) تفسير قرطبى ، ج 19 ، ص 192 .